Đồng Nai có nhiều điều kiện để phát triển các loại hình kinh doanh vận tải, trong đó có mô hình hợp tác xã (HTX) đã chiếm vai trò chủ đạo cung cấp dịch vụ vận tải. Thời gian qua, các HTX kinh doanh dịch vụ vận tải trên địa bàn dù đã có những bước phát triển, có sự chuyển biến theo hướng chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, với một số HTX có quy mô lớn, hoạt động hiệu quả, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, đối mặt thách thức về cạnh tranh, nâng cao chất lượng dịch vụ, quản lý thành viên, đặc biệt là việc tuân thủ quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ hơn.
Trên địa bàn tỉnh hiện có 94 HTX, chiếm 10,34% HTX toàn tỉnh, trong đó có 62 HTX đang hoạt động. Tổng số thành viên của các HTX đang hoạt động là 3.856 người, 3.235 người lao động, vốn điều lệ 230.119 triệu đồng; Doanh thu bình quân của một HTX trong năm đạt khoảng 3.100 triệu đồng/ năm, lãi bình quân của 1 HTX khoảng 420 triệu đồng/năm và thu nhập bình quân của lao động khoảng 65 triệu đồng/năm.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng thì số hợp tác xã được cấp phép là 53 đơn vị/27.258 xe, trong đó, tỉnh Đồng Nai cũ là 35 đơn vị/21.151 xe, tỉnh Bình Phước cũ là 18 đơn vị/6.107 xe. Về trình độ có 100% cán bộ quản lý điều hành hợp tác xã đều có trình độ từ sơ cấp, trung cấp chuyên ngành về vận tải đường bộ, đủ điều kiện để điều hành hoạt động kinh doanh vận tải theo quy định.
Hiện tại, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai sau khi sáp nhập, có 233 tuyến vận tải khách cố định đang khai thác đối lưu với 34 tỉnh, thành phố. Trong đó, khối các HTX chiếm vai trò chủ đạo khai thác 143 tuyến/233 tuyến, chiếm tỷ lệ 61,37%; đối với vận tải khách cộng cộng bằng xe buýt thì khối các HTX khai thác 09/20 tuyến, chiếm tỷ lệ 45%; vận tải khách theo hợp đồng: Tổng số xe tham gia hợp tác xã là 6.438/6.855 xe sức chứa từ 15 đến 52 ghế, chiếm tỷ lệ 93,92%. Riêng về vận tải hàng hoá thì tổng số xe tham gia hợp tác xã là 21.023/23.772 xe, chiếm tỷ lệ 88,43%.
Các HTX với số lượng xe lớn đang là thành phần đang chiếm vai trò chủ đạo trong hoạt động sản xuất kinh doanh vận tải trên địa bàn tỉnh đặc biệt là vận tải tuyến cố định chiếm tỷ lệ trên địa bàn tỉnh. Thông qua việc HTX đã cung cấp các dịch vụ đầu vào cho các hộ thành viên, qua việc phối hợp liên kết sản xuất, kinh doanh của các hộ thành viên và tổ chức tạo việc làm cho các hộ thành viên, góp phần vào quá trình phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Đồng Nai nói riêng và cả nước nói chung.
Thời gian qua, nhờ hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, chính sách hỗ trợ kịp thời, nhu cầu xuất nhập khẩu gia tăng, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, cùng sự phát triển mạnh mẽ của doanh nghiệp vận tải, các HTX kinh doanh dịch vụ vận tải trên địa bàn dù đã có những bước phát triển, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Tuy số lượng lớn nhưng trên thực tế, hiệu quả hoạt động của các HTX vận tải vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Các HTX chủ yếu hoạt động theo mô hình dịch vụ hỗ trợ, cung cấp dịch vụ cho thành viên HTX, tài sản phương tiện do thành viên sở hữu và tự quản lý. Mối liên kết giữa các HTX với thành viên còn hạn chế, công tác quản lý thành viên chưa chặt chẽ. Các HTX có quy mô nhỏ, cơ sở vật chất và trình độ kỹ thuật còn hạn chế. Mặt khác, đội ngũ quản lý HTX vừa thiếu, còn yếu về năng lực chuyên môn quản lý, kinh doanh nên chưa đáp ứng được yêu cầu kinh tế thị trường. Phần lớn các HTX vận tải làm dịch vụ cho thành viên, không có tài sản chung, nên chưa mạnh dạn trong việc vay vốn để hỗ trợ thành viên đầu tư đổi mới phương tiện, nâng cao chất lượng vận tải...
Thực hiện chủ trương của UBND về hỗ trợ phát triển vận tải khách công cộng bằng xe buýt và các văn bản về quản lý hoạt động vận tải bằng xe ô tô. Các HTX được hỗ trợ mở tuyến xe buýt, đựơc tham gia vay vốn của Quỹ đầu tư phát triển tỉnh để đầu tư xe mới thay thế xe cũ. Các hợp tác xã vận tải khách theo tuyến cố định là đối tượng và một số HTX đã được vay hỗ trợ vốn ưu đãi từ Quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã tỉnh; Các HTX là lực lượng nòng cốt trong việc cung cấp dịch vụ vận tải khách bằng xe buýt, xe chạy tuyến cố định và vận tải khách theo hợp đồng trên địa bàn tỉnh. Năm 2025, từ nguôn ngân sách tỉnh đã thực hiện trợ giá cho hoạt động của 5 tuyến xe buýt ước thực hiện đạt hơn 41 tỷ đồng. Trong đó, HTX dịch vụ vận tải Đoàn Kết (phường Long Bình) được trợ giá hơn 5 tỷ đồng.
Năm 2025, tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh vận tải vẫn còn gặp nhiều khó khăn, do ảnh hưởng chung của tình hình kinh tế xã hội, các HTX trong lĩnh vực dịch vụ vận tải gặp nhiều thử thách giá cả vật tư, nhiên liệu tăng cao, ảnh hưởng đến chi phí và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, vẫn có một số HTX đã mạnh dạn đổi mới phương tiện, áp dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành hoạt động nên vẫn đạt được những thành quả nhất định. Ngoài chủ lực là vận tải thì các HTX cũng năng động hơn, mở rộng các ngành nghề phụ trợ để tạo việc làm cho người lao động, nâng cao doanh thu của mình. Điển hình như HTX dịch vụ vận tải Thống Nhất (xã Trảng Bom) có thời gian hoạt động hơn 45 năm, là một trong những đơn vị đi đầu trong phát triển mô hình kinh tế tập thể của Đồng Nai. Từ một đơn vị nhỏ, HTX này đã từng bước phát triển, đa dạng hóa ngành nghề, lĩnh vực hoạt động của mình; HTX Thương mại dịch vụ vận tải Nhơn Trạch (xã Nhơn Trạch) hoạt động cung cấp với nhiều dịch vụ vận tải, hỗ trợ thành viên với hơn 4.000 xe; HTX Thành Phát (Phường Trảng Dài) đã không ngừng hoạt động lớn mạnh và mở rộng địa bàn, lĩnh vực ngành nghề. Không chỉ tại Đồng Nai, đơn vị hiện đã có gần 3 ngàn thành viên, chủ xe trên địa bàn cả nước...
Thời gian tới, các HTX vận tải tiếp tục được kỳ vọng đẩy mạnh liên doanh, liên kết, ứng dụng chuyển đổi số, nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, rất cần sự quan tâm hỗ trợ của các cấp, ngành trong bố trí bến bãi, đất đai, hỗ trợ vốn ưu đãi, trợ giá xe buýt theo Nghị quyết số 08/2025/NQ-HĐND ngày 3/10/2025 quy định hỗ trợ kinh phí hoạt động xe buýt và hỗ trợ người sử dụng dịch vụ; Nghị quyết số 09/2025/NQ-HĐND cùng ngày về hỗ trợ lãi suất vay vốn cho các dự án đầu tư phương tiện và xây dựng kết cấu hạ tầng phục vụ vận tải hành khách công cộng, qua đó góp phần phát triển bền vững hệ thống vận tải và kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh.
Nguồn: Trần Ngọc Khoản