Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2026–2030, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/02/2026. So với các giai đoạn trước, Bộ tiêu chí mới tiếp tục khẳng định mục tiêu xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân, trong đó phát triển kinh tế nông thôn được xác định là một trụ cột quan trọng. Điều này mở ra nhiều cơ hội, đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là các hợp tác xã (HTX) và Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP).
Một trong những điểm nổi bật của Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026–2030 là việc nhấn mạnh vai trò của phát triển kinh tế nông thôn gắn với tổ chức sản xuất, thị trường và chuỗi giá trị. Trong bối cảnh đó, HTX tiếp tục được xác định là mô hình kinh tế phù hợp, có vai trò quan trọng trong việc tập hợp nông dân, tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ đầu vào – đầu ra, liên kết với doanh nghiệp và thị trường. Dù Bộ tiêu chí không quy định riêng một tiêu chí độc lập cho HTX, nhưng các nội dung về phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân đều gắn chặt với hiệu quả hoạt động của HTX ở cơ sở.
Đáng chú ý, OCOP được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ hơn với mục tiêu phát triển kinh tế địa phương. Bộ tiêu chí mới yêu cầu các địa phương phải có kế hoạch và thực hiện kế hoạch phát triển sản phẩm OCOP theo tiến độ phát triển sản phẩm OCOP về số lượng và chất lượng tăng theo từng năm. Có sản phẩm OCOP 3 sao trở lên; tỷ lệ chủ thể OCOP là hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ và vừa và chủ thể là phụ nữ, người khuyết tật (nếu có) phù hợp. Điều này cho thấy OCOP không chỉ dừng lại ở việc xây dựng sản phẩm đặc trưng, mà đã trở thành một nội dung quan trọng trong đánh giá kết quả xây dựng NTM, nhất là ở cấp xã. Đây là cơ hội để các HTX tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị OCOP, từ tổ chức vùng nguyên liệu, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm.
Bên cạnh đó, Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026–2030 còn lần đầu tiên đưa ra định hướng xây dựng xã nông thôn mới hiện đại, với yêu cầu cao hơn về thu nhập bình quân đầu người và chất lượng phát triển kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu đối với các HTX không chỉ dừng lại ở việc duy trì hoạt động, mà cần nâng cao năng lực quản trị, đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, từng bước xây dựng các mô hình HTX kiểu mới gắn với sản phẩm OCOP có giá trị gia tăng cao.
Có thể khẳng định, Bộ tiêu chí quốc gia về Nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 đã tạo ra khung chính sách thuận lợi hơn để phát huy vai trò của kinh tế tập thể, HTX và OCOP trong phát triển nông thôn. Đối với tỉnh Đồng Nai, việc chủ động củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của HTX, gắn phát triển HTX với Chương trình OCOP và mục tiêu xây dựng NTM nâng cao, NTM hiện đại sẽ là giải pháp quan trọng góp phần thực hiện thành công Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới trong giai đoạn mới.
Nguồn: Thái Công