Thành phố Đồng Nai đang tập trung mọi nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng 11% trong năm 2026. Với 677 hợp tác xã đang hoạt động, gần 1.100 tổ hợp tác và hơn 56 nghìn thành viên, khu vực kinh tế tập thể là một cấu phần của nền kinh tế địa phương cần được nhìn nhận đầy đủ hơn trong các kịch bản điều hành.
Nền tăng trưởng sáu tháng đầu năm và yêu cầu đặt ra
Theo Thống kê thành phố Đồng Nai, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) sáu tháng đầu năm 2026 ước tăng 9,81% so với cùng kỳ, quy mô theo giá hiện hành đạt khoảng 359.706,9 tỷ đồng, tăng hơn 47 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2025. Với kết quả này, thành phố xếp thứ 4/34 tỉnh, thành phố về quy mô GRDP, thứ 11/34 về tốc độ tăng trưởng và đứng thứ hai trong vùng Đông Nam Bộ.
Cơ cấu đóng góp cho thấy mức tăng chung phụ thuộc chủ yếu vào một khu vực. Khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 11,84%, đóng góp khoảng 6,34 điểm phần trăm vào mức tăng GRDP, trong đó riêng ngành công nghiệp đóng góp 5,76 điểm phần trăm. Khu vực dịch vụ tăng 8,57%, đóng góp 2,27 điểm phần trăm. Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,86%, đóng góp 0,64 điểm phần trăm.
Mục tiêu tăng trưởng 11% cả năm 2026 nằm trong định hướng tăng trưởng bình quân 10% - 12%/năm giai đoạn 2026 – 2030 được xác định tại Quyết định số 471/QĐ-UBND ngày 29/5/2026 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố về thành lập Ban Chỉ đạo tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách nhà nước thành phố. Để đạt mục tiêu này, theo dự thảo kịch bản điều chỉnh, sáu tháng cuối năm phải tăng 12,05%, trong đó ngành xây dựng được giao mức tăng 27,48%.
Tại cuộc họp ngày 18/8/2026 do Ủy ban nhân dân thành phố tổ chức để nghe báo cáo về việc điều chỉnh kịch bản tăng trưởng, các cơ quan chuyên môn đánh giá đây là mục tiêu có độ khó cao, đòi hỏi phải có giải pháp và nguồn lực cụ thể cho từng ngành, lĩnh vực. Lãnh đạo thành phố nhấn mạnh yêu cầu đổi mới cách làm, rà soát những lĩnh vực còn dư địa hoặc chưa được khai thác đầy đủ, đồng thời tìm kiếm thêm các động lực tăng trưởng bên ngoài khu vực công nghiệp.
Yêu cầu đó đặt ra một vấn đề đáng quan tâm đối với khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã: đây là khu vực có quy mô không nhỏ nhưng chưa được định vị rõ trong các văn bản điều hành tăng trưởng của thành phố. Trong dự thảo Quyết định điều chỉnh kịch bản, phần phân công theo dõi các chỉ tiêu chủ yếu tập trung vào các sở, ngành quản lý nhà nước; vai trò của tổ chức đại diện cho khu vực kinh tế tập thể chưa được đề cập.
Quy mô khu vực kinh tế tập thể của thành phố
Số liệu của Liên minh Hợp tác xã thành phố Đồng Nai tính đến ngày 30/6/2026 cho thấy toàn thành phố có 922 hợp tác xã, trong đó 677 đơn vị đang hoạt động, gồm 411 hợp tác xã nông nghiệp, 234 hợp tác xã phi nông nghiệp và 32 quỹ tín dụng nhân dân. Cùng với đó là 02 liên hiệp hợp tác xã và khoảng 1.089 tổ hợp tác.
Các hợp tác xã đang hoạt động thu hút 56.700 thành viên, tạo việc làm cho 16.433 lao động, với tổng vốn điều lệ 3.555.967 triệu đồng. Trong số này, 335 đơn vị là thành viên của Liên minh Hợp tác xã thành phố; riêng từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/6/2026 đã kết nạp thêm 09 hợp tác xã.
Hiện chưa có số liệu thống kê về tỷ trọng đóng góp của khu vực kinh tế tập thể trong GRDP của thành phố, do số liệu được tổng hợp theo ngành kinh tế chứ không bóc tách theo thành phần kinh tế. Ở phạm vi cả nước, theo Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP và có mức độ lan tỏa rộng hơn thông qua kinh tế hộ thành viên; tuy nhiên chưa có cơ sở để suy ra tỷ lệ tương ứng cho địa bàn thành phố Đồng Nai. Việc bóc tách số liệu theo thành phần kinh tế, vì vậy, là điều kiện cần thiết để có thể giao chỉ tiêu và đánh giá kết quả đối với khu vực này.
Khu vực kinh tế tập thể thành phố Đồng Nai và các chỉ tiêu tăng trưởng năm 2026
Những lĩnh vực có thể đóng góp trực tiếp
Trong kịch bản điều chỉnh, khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản được giao mức tăng 5,33% cả năm và 5,77% trong sáu tháng cuối năm. Đây là khu vực mà kinh tế tập thể giữ tỷ trọng tổ chức sản xuất cao nhất, với 411 hợp tác xã nông nghiệp cùng phần lớn trong số 1.089 tổ hợp tác hoạt động ở lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi. Các hoạt động hỗ trợ đã và đang được triển khai gồm phối hợp với Chi cục Phát triển nông thôn tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng và chăm sóc cây sầu riêng cho hơn 40 thành viên các hợp tác xã trên địa bàn xã Đồng Tâm, trong đó có nội dung về quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đáp ứng yêu cầu xuất khẩu; hỗ trợ hợp tác xã tham gia Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) và phát triển liên kết theo chuỗi giá trị.
Sản phẩm của các hợp tác xã trên địa bàn cũng đã được giới thiệu ở phạm vi rộng hơn. Trong loạt bài về phát triển kinh tế tập thể gắn với Chương trình OCOP đăng tháng 7/2026, Thông tấn xã Việt Nam dẫn trường hợp sản phẩm bưởi da xanh đạt chứng nhận OCOP của Hợp tác xã Cây ăn trái Minh Thắng như một ví dụ về vai trò của hợp tác xã trong việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn thị trường trong nước và xuất khẩu.
Ở khu vực dịch vụ, kịch bản đặt mục tiêu tăng 9,97% cả năm và 11,20% trong sáu tháng cuối năm, riêng ngành bán buôn, bán lẻ tăng 10,14%. Phần việc của khu vực kinh tế tập thể tập trung vào công tác xúc tiến thương mại, kết nối cung – cầu, đưa sản phẩm hợp tác xã vào hệ thống phân phối và các nền tảng thương mại điện tử. Liên minh Hợp tác xã thành phố đã tổ chức đoàn tham gia hội chợ xúc tiến thương mại khu vực miền Bắc và đang chuẩn bị tổ chức Tọa đàm “Thúc đẩy liên kết giữa Hợp tác xã và Doanh nghiệp vì mục tiêu phát triển bền vững” năm 2026.
Về nguồn vốn, trên địa bàn thành phố hiện có 32 quỹ tín dụng nhân dân đang hoạt động cùng Quỹ Hỗ trợ phát triển Hợp tác xã thành phố. Từ ngày 01/7/2025 đến ngày 30/6/2026, Quỹ đã giải ngân 90.750 triệu đồng cho 05 pháp nhân và 52 thể nhân là thành viên hợp tác xã; dư nợ đến ngày 30/6/2026 đạt trên 187.192 triệu đồng. Đây là nguồn vốn được đưa trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh của khu vực kinh tế tập thể.
Khung pháp lý mới cho tổ hợp tác và hợp tác xã
Năm 2026 đánh dấu bước hoàn thiện đáng kể của khung pháp lý đối với khu vực kinh tế tập thể. Trên nền Luật Hợp tác xã năm 2023 (Luật số 17/2023/QH15) và Nghị định số 113/2024/NĐ-CP, ngày 23/7/2026 Chính phủ ban hành Nghị định số 294/2026/NĐ-CP về tổ hợp tác và Nghị định số 295/2026/NĐ-CP về đăng ký hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, cả hai đều có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.
Nghị định số 294/2026/NĐ-CP gồm 6 chương, 38 điều, thay thế Nghị định số 77/2019/NĐ-CP, trong đó lần đầu tiên dành riêng một chương quy định về chính sách của Nhà nước đối với phát triển tổ hợp tác. Quyền của thành viên cũng được quy định cụ thể hơn, trong đó có quyền được trả lại một phần hoặc toàn bộ phần đóng góp khi rút khỏi tổ hợp tác.
Đối với thành phố Đồng Nai, các quy định mới có ý nghĩa thiết thực. Báo cáo của Liên minh Hợp tác xã thành phố ghi nhận nhiều tổ hợp tác còn hoạt động thiếu ổn định, mang tính mùa vụ, chưa cung cấp được dịch vụ thiết thực cho tổ viên; một số chưa thực hiện đăng ký với chính quyền địa phương nên gặp khó khăn trong giao dịch kinh tế và trong việc theo dõi, hỗ trợ của cơ quan quản lý. Việc chuẩn hóa và đưa nhóm này vào hoạt động chính quy sẽ góp phần hình thành thêm các chủ thể kinh tế mới, phù hợp với định hướng tạo động lực tăng trưởng mà thành phố đang đặt ra.
Ở phạm vi hệ thống, năm 2026 Liên minh Hợp tác xã Việt Nam xác định mỗi địa phương phấn đấu thành lập mới 20 – 30 hợp tác xã, 02 liên hiệp hợp tác xã và 100 tổ hợp tác, đồng thời tập trung củng cố các đơn vị hoạt động yếu kém
Vai trò của Liên minh Hợp tác xã thành phố
Theo Quyết định số 471/QĐ-UBND ngày 29/5/2026, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã thành phố là thành viên Ban Chỉ đạo tăng trưởng kinh tế và thu ngân sách nhà nước thành phố Đồng Nai giai đoạn 2026 – 2030. Quyết định quy định thủ trưởng các cơ quan, đơn vị là thành viên Ban Chỉ đạo có trách nhiệm tham gia xuyên suốt và chịu trách nhiệm trước Trưởng Ban Chỉ đạo về toàn bộ hoạt động thuộc phạm vi nhiệm vụ được phân công.
Trên cơ sở đó, phần việc của khu vực kinh tế tập thể có thể được cụ thể hóa bằng những chỉ tiêu đo lường được, gồm số hợp tác xã thành lập mới, số tổ hợp tác được chuẩn hóa và đăng ký theo quy định mới, doanh số giải ngân của Quỹ Hỗ trợ phát triển Hợp tác xã và số hợp đồng tiêu thụ được ký kết thông qua các chương trình kết nối cung – cầu.
Các điều kiện để triển khai đã được chuẩn bị trong thời gian qua. Liên minh Hợp tác xã thành phố đã tổ chức 04 lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, điều hành cho hợp tác xã; 06 lớp tập huấn nghiệp vụ kế toán hợp tác xã theo Thông tư số 71/2024/TT-BTC ngày 07/10/2024 của Bộ Tài chính; phối hợp với Liên đoàn Hợp tác xã Raiffeisen Cộng hòa Liên bang Đức (DGRV) triển khai dự án Kinh tế toàn diện thông qua hệ thống hợp tác xã bền vững tại Châu Á giai đoạn II (WINGS II). Trong năm 2025, hai hợp tác xã của thành phố được Liên minh Hợp tác xã Việt Nam trao Giải thưởng Ngôi sao Hợp tác xã.
Những hạn chế cần khắc phục
Bên cạnh kết quả đạt được, khu vực kinh tế tập thể của thành phố còn không ít khó khăn. Trong tổng số 922 hợp tác xã, có 245 đơn vị đã ngừng hoạt động và đang trong quá trình hoàn tất thủ tục giải thể, chiếm khoảng một phần tư. Việc xử lý dứt điểm số này vừa góp phần phản ánh đúng thực trạng khu vực kinh tế tập thể, vừa giải quyết các tồn đọng liên quan đến đăng ký kinh doanh và quản lý thuế.
Theo đánh giá tại báo cáo của Liên minh Hợp tác xã thành phố, phần lớn hợp tác xã trên địa bàn có quy mô nhỏ, năng lực của cán bộ quản lý còn hạn chế, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao; khả năng tiếp thị, xúc tiến thương mại, tiếp cận công nghệ mới và chuyển đổi số chưa đồng đều; thị trường đầu ra của sản phẩm chưa ổn định. Việc nhân rộng các mô hình liên kết sản xuất có hiệu quả, nhất là các chuỗi giá trị hàng hóa, cũng còn hạn chế.
Về điều kiện hoạt động của tổ chức đại diện, sau khi hợp nhất Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đồng Nai và Liên minh Hợp tác xã tỉnh Bình Phước từ ngày 01/7/2025, đơn vị có 11 cán bộ, người làm việc được điều động hoặc nghỉ chế độ, trong khi địa bàn quản lý mở rộng và số lượng thành viên tăng lên. Đến nay đơn vị chưa được giao chỉ tiêu biên chế chính thức nên chưa thể tuyển dụng, bố trí nhân sự theo đề án hợp nhất. Quỹ Hỗ trợ phát triển Hợp tác xã thành phố cũng đang kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét bổ nhiệm Chủ tịch Quỹ nhằm hoàn thiện tổ chức bộ máy.
Yêu cầu đặt ra trong những tháng cuối năm
Mục tiêu tăng trưởng 11% của năm 2026 sẽ được quyết định phần lớn bởi kết quả của khu vực công nghiệp, xây dựng và tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Tuy nhiên, trong bối cảnh thành phố đang rà soát toàn diện các nguồn lực và tìm kiếm thêm động lực tăng trưởng, việc xác định rõ phần đóng góp của từng khu vực kinh tế là cần thiết.
Với 677 hợp tác xã đang hoạt động, khoảng 1.089 tổ hợp tác và 56.700 thành viên, khu vực kinh tế tập thể là một mạng lưới sản xuất, kinh doanh đã hình thành, có tổ chức và có đại diện. Yêu cầu đặt ra là ghi nhận đầy đủ khu vực này trong các văn bản chỉ đạo, điều hành; giao nhiệm vụ và bố trí nguồn lực tương xứng; đồng thời xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả thực hiện. Đây cũng là điều kiện để khu vực kinh tế tập thể tham gia thực chất vào việc hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố trong năm đầu tiên triển khai nghị quyết đại hội đảng bộ các cấp.
Nguồn số liệu:
Báo cáo của Liên minh Hợp tác xã thành phố Đồng Nai (số liệu đến ngày 30/6/2026); công bố tình hình kinh tế - xã hội sáu tháng đầu năm 2026 của Thống kê thành phố Đồng Nai; Quyết định số 471/QĐ-UBND ngày 29/5/2026 của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai; dự thảo Quyết định cập nhật, điều chỉnh kịch bản tăng trưởng sáu tháng cuối năm 2026; Nghị định số 294/2026/NĐ-CP và Nghị định số 295/2026/NĐ-CP ngày 23/7/2026 của Chính phủ; số liệu khu vực kinh tế tập thể cả nước đến ngày 31/12/2025 của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam.