Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về “Tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể trong giai đoạn mới”, tỉnh Đồng Nai xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những khâu đột phá quan trọng để khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã (KTTT, HTX) phát triển bền vững, hiệu quả, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng kinh tế - xã hội địa phương.
Nguồn nhân lực – “chìa khóa” nâng cao hiệu quả hoạt động HTX
Khu vực KTTT, nòng cốt là các HTX, đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong cơ cấu kinh tế tỉnh Đồng Nai. Toàn tỉnh hiện có gần 900 HTX và hơn 2.200 tổ hợp tác, thu hút trên 57.000 thành viên và 16.000 lao động. Các HTX ngày càng đa dạng về loại hình, từ nông nghiệp, thương mại - dịch vụ, công nghiệp, vận tải đến môi trường, giáo dục, xây dựng... Trong đó, hơn 65% HTX hoạt động tốt và khá, doanh thu bình quân đạt 16 tỷ đồng/năm/HTX, thu nhập bình quân của lao động 95 triệu đồng/năm, thể hiện sức sống và đóng góp ngày càng rõ nét của khu vực này.
Tuy nhiên, nguồn nhân lực vẫn là điểm nghẽn lớn nhất. Theo đánh giá của Liên minh HTX tỉnh, trong tổng số hơn 2.000 cán bộ quản lý HTX, chỉ khoảng 60% đạt trình độ sơ - trung cấp và 32% trình độ cao đẳng, đại học trở lên. Đặc biệt, ở nhiều HTX nông nghiệp, lực lượng cán bộ quản lý phần lớn lớn tuổi, kỹ năng quản trị hạn chế, chưa quen với chuyển đổi số và yêu cầu hội nhập. Lớp cán bộ trẻ ít mặn mà với khu vực này do thu nhập chưa cạnh tranh, môi trường làm việc thiếu hấp dẫn.Tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao khiến nhiều HTX gặp khó trong việc mở rộng sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Trong khi đó, chuyển đổi số, quản trị hiện đại và phát triển theo chuỗi giá trị đang là xu thế tất yếu để HTX hội nhập và phát triển bền vững.
Chủ động đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhân lực HTX
Nhận thức rõ vai trò trọng yếu của nguồn nhân lực, những năm qua, Liên minh HTX tỉnh Đồng Nai đã xác định công tác đào tạo, bồi dưỡng là nhiệm vụ trọng tâm, là “đòn bẩy” nâng cao năng lực quản trị và sức cạnh tranh của các HTX.
Từ năm 2020 đến giữa năm 2025, Liên minh HTX tỉnh đã tổ chức bồi dưỡng cho hơn 7.500 lượt học viên, bao gồm lãnh đạo HTX, Ban kiểm soát, cán bộ quản lý và người lao động. Các chương trình đào tạo không chỉ diễn ra tại hội trường mà còn gắn với tham quan, học tập thực tế tại các mô hình HTX kiểu mới trong và ngoài tỉnh – nơi các học viên được tiếp cận trực tiếp với kinh nghiệm sản xuất, quản lý, liên kết chuỗi giá trị và chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, Liên minh HTX tỉnh đã ký kết chương trình phối hợp đào tạo với các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức chính trị - xã hội, như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên… nhằm đa dạng hóa hình thức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng thực tiễn. Qua đó, nhiều cán bộ trẻ được khuyến khích tham gia HTX, góp phần trẻ hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý. Trong năm 2025 đã phối hợp triển khai tổ chức các lớp tập huấn Luật HTX năm 2023 và các quy định, chính sách hỗ trợ phát triển KTT; tập huấn nâng cao năng lực cho 500 hội viên, phụ nữ là thành viên THT, HTX do phụ nữ quản lý tạo việc làm cho phụ nữ; Lớp Bồi dưỡng nghiệp vụ dành cho Quỹ tín dụng nhân dân; Lớp bồi dưỡng cán bộ quản lý HTX; Lớp tuyên truyền, tập huấn kiến thức, kỹ năng về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn; Lớp bồi dưỡng nghiệp vụ tài chính kế toán cho HTX; Lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực cho các HTX nông nghiệp và dịch vụ nông nghiệp...).
Công tác đào tạo được gắn với nhu cầu thực tế của từng lĩnh vực: từ kỹ năng quản trị tài chính, marketing, xây dựng thương hiệu, chuyển đổi số, đến kiến thức pháp lý về Luật HTX 2023 và Nghị định 113/2024/NĐ-CP. Cách làm này giúp đội ngũ cán bộ HTX không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn có khả năng áp dụng linh hoạt trong điều hành sản xuất - kinh doanh, hướng đến mô hình HTX chuyên nghiệp, tự chủ và bền vững.
Khó khăn, thách thức và yêu cầu đổi mới
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác phát triển nguồn nhân lực khu vực HTX vẫn còn nhiều thách thức. Nguồn kinh phí đào tạo còn hạn chế. Cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên chuyên sâu về HTX chưa đáp ứng yêu cầu. Một số chương trình tập huấn vẫn còn nặng lý thuyết, chưa sát với nhu cầu thực tiễn. Trình độ cán bộ lãnh đạo quản lý còn thấp (tỷ lệ cán bộ lãnh đạo quản lý đạt trình độ cao đẳng, đại học trở lên chiếm 30,55% và trình độ trung cấp, sơ cấp chiếm 41,56%). Bên cạnh đó, việc thu hút và giữ chân nhân lực trẻ, có trình độ chuyên môn cao cho khu vực HTX vẫn là “bài toán khó”. Nguyên nhân chủ yếu do mức thu nhập, chế độ đãi ngộ trong HTX chưa cạnh tranh; môi trường làm việc thiếu cơ hội thăng tiến, trong khi nhiều bạn trẻ có xu hướng lựa chọn doanh nghiệp tư nhân hoặc khởi nghiệp cá nhân. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, ngành, đặc biệt là trong việc ban hành cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo điều kiện cho nguồn nhân lực chất lượng cao gắn bó với khu vực kinh tế tập thể.
Hướng đến bước đột phá trong phát triển nguồn nhân lực HTX
Để phát triển nguồn nhân lực trở thành bước đột phá trong đổi mới KTTT, HTX, Liên minh HTX tỉnh Đồng Nai đề ra nhiều giải pháp cụ thể: Một là, khảo sát, nắm bắt nhu cầu thực tế của từng loại hình HTX để xây dựng chương trình đào tạo “trúng và đúng” – chú trọng thực hành, kỹ năng điều hành, quản trị rủi ro, marketing và chuyển đổi số. Hai là, tăng cường phối hợp với các sở, ngành, trường đại học, viện nghiên cứu để tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, mời các chuyên gia, nhà quản trị doanh nghiệp và giảng viên có kinh nghiệm thực tiễn tham gia giảng dạy. Ba là, kiến nghị tỉnh bổ sung nguồn kinh phí và chính sách hỗ trợ đặc thù cho đào tạo nhân lực HTX, đặc biệt ưu tiên đào tạo cán bộ trẻ, phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số. Bốn là, gắn công tác đào tạo với chuyển đổi số và khởi nghiệp trong HTX, khuyến khích xây dựng mô hình HTX kiểu mới dựa trên nền tảng công nghệ, quản trị số và sản xuất xanh. Năm là, phát huy vai trò nêu gương, tinh thần dám nghĩ – dám làm của người đứng đầu cấp ủy, lãnh đạo Liên minh và Ban Giám đốc HTX, tạo động lực đổi mới sáng tạo trong toàn hệ thống. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh truyền thông để nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ, về vị thế và cơ hội phát triển nghề nghiệp trong khu vực HTX. Việc quảng bá hình ảnh HTX hiện đại, năng động, hoạt động hiệu quả sẽ giúp thay đổi cách nhìn, thu hút ngày càng nhiều nhân lực chất lượng cao tham gia.
Phát triển nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết để đổi mới và nâng cao hiệu quả khu vực KTTT, HTX Đồng Nai. Khi đội ngũ cán bộ và người lao động được đào tạo bài bản, có năng lực quản trị hiện đại và tinh thần sáng tạo, các HTX sẽ thực sự trở thành trung tâm liên kết sản xuất – tiêu thụ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, bền vững và xây dựng Đồng Nai giàu đẹp, văn minh, hiện đại.
Nguồn: Minh Tuấn