Ông Nguyễn Viết Vị, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã (HTX) Thương mại - Dịch vụ Nông nghiệp Phước Thiện (xã Hưng Phước, thành phố Đồng Nai), là người trực tiếp nghiên cứu, lai tạo giống mít ruột đỏ PT79 và xây dựng mô hình liên kết sản xuất cây ăn trái với quy mô hơn 1.000ha cùng nông dân trong vùng. Từ một hộ sản xuất nhỏ lẻ, ông từng bước hình thành chuỗi liên kết cung ứng giống, vật tư, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm - mô hình được nhiều cơ quan báo chí và ngành nông nghiệp địa phương ghi nhận là một trong những hướng đi tiêu biểu của kinh tế tập thể tại địa bàn.
Sinh năm 1980, quê Thái Bình, ông Vị gắn bó với nông nghiệp ở vùng biên giới Bù Đốp (Bình Phướccũ, nay thuộc thành phố Đồng Nai) từ nhỏ. Trước khi thành lập HTX, ông có nhiều năm làm đầu mối liên kết, thu mua trái cây tươi cho nông dân trong vùng - công việc giúp ông tích lũy kinh nghiệm thực tế về thị trường và nhận ra những hạn chế trong canh tác manh mún, thiếu tiêu chuẩn của bà con địa phương. Từ đó, ông bắt đầu thử nghiệm, chọn lọc giống, thay đổi phương thức canh tác và từng bước tìm hướng đi phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu tại địa phương.
Không chỉ trồng cây, mà tổ chức lại cách làm nông
Điểm đáng chú ý trong quá trình phát triển của HTX Phước Thiện là việc chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết.
Dấu ấn rõ nhất là quá trình nghiên cứu, lai tạo giống mít ruột đỏ mang thương hiệu PT79, do ông Vị và một số cộng sự thực hiện. Giống mít này đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận, cấp mã số vùng trồng và được UBND tỉnh Bình Phước (trước sáp nhập) cấp chứng nhận sản phẩm OCOP 4 sao. Trên nền tảng đó, HTX Phước Thiện từng bước hình thành chuỗi cung ứng cây giống, vật tư, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho các hộ liên kết.
Quy mô liên kết của HTX đã mở rộng đáng kể qua từng giai đoạn: nhiều nguồn tin ghi nhận diện tích liên kết đạt khoảng 2.000ha vào giai đoạn 2023-2024. Theo bài viết “Liên kết các hợp tác xã nông nghiệp” đăng trên Báo Đồng Nai (tháng 5/2026), hiện HTX đang duy trì vùng liên kết trồng mít, ổi và một số loại cây trồng khác với diện tích hơn 1.000ha, cùng khoảng 20 thành viên trực tiếp tham gia liên kết sản xuất.
Với ông Vị, liên kết không đơn thuần là chuyện mua - bán sản phẩm. HTX phải cùng nông dân thay đổi cách sản xuất, kiểm soát chất lượng, xây dựng vùng nguyên liệu và tìm đầu ra ổn định. Đây cũng là cách để vai trò của HTX được thể hiện rõ hơn trong nền kinh tế tập thể: đứng ra tổ chức, kết nối và tạo thêm giá trị cho thành viên và người sản xuất.
Làm nông theo hướng xanh, sạch và tuần hoàn
Tại HTX Phước Thiện, nhiều giải pháp công nghệ đã được đưa vào sản xuất như hệ thống tưới tự động, cảm biến theo dõi độ ẩm, nhiệt độ, pH, phần mềm quản lý canh tác và truy xuất nguồn gốc. Việc ứng dụng công nghệ giúp giảm công lao động, tiết kiệm nước, kiểm soát tốt hơn quá trình chăm sóc cây trồng.
Không dừng ở sản phẩm tươi, HTX còn đầu tư chế biến sâu từ phụ phẩm mít non, cho ra thị trường các sản phẩm như pate mít, xúc xích mít, chả giò mít, salad mít. Một số sản phẩm chế biến từ mít của HTX đã đạt chứng nhận OCOP; số lượng cụ thể sản phẩm chế biến hiện có chưa được xác minh qua nguồn công khai độc lập tại thời điểm biên tập bài viết này.
Phụ phẩm nông nghiệp cũng được tận dụng để ủ hoai, làm phân bón phục vụ lại cho cây trồng. Cách làm này cho thấy một hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, giảm chất thải và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Cách tổ chức sản xuất này khiến mô hình của ông Vị được nhiều đơn vị truyền thông và ngành nông nghiệp địa phương nhắc đến như một ví dụ về hướng phát triển nông nghiệp gắn với kinh tế tuần hoàn, ứng dụng công nghệ và bảo vệ môi trường.
Khi người làm nông trở thành người tổ chức sản xuất
Với vai trò Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX, ông Vị dành nhiều thời gian cho việc hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, kết nối đầu vào, đầu ra và hỗ trợ nông dân thay đổi phương thức canh tác. HTX Phước Thiện hiện không chỉ có các thành viên góp vốn mà còn liên kết sản xuất với nhiều hộ nông dân trong vùng. Theo các nguồn tin đã công bố qua từng giai đoạn, HTX tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động địa phương và liên kết với hàng trăm hộ trồng cây ăn trái; con số lao động cụ thể tại thời điểm hiện tại chưa có nguồn công khai cập nhật để đối chiếu.
Trong hồ sơ thành tích của mình, ông Vị cũng đề cập đến việc hỗ trợ các hộ khó khăn về cây giống, con giống, tổ chức tham quan học tập mô hình, hỗ trợ vốn và chuyển giao kinh nghiệm sản xuất - cho thấy cách ông nhìn nhận vai trò của mình không chỉ ở việc phát triển cơ sở sản xuất riêng, mà còn hướng đến chia sẻ kinh nghiệm để những người nông dân khác có thêm cơ hội cải thiện sinh kế.
Từ thực tế đó, câu chuyện của ông Vị cũng cho thấy một vai trò ngày càng quan trọng của người đứng đầu HTX: không chỉ điều hành một đơn vị kinh doanh mà còn phải biết tổ chức sản xuất, kết nối thành viên, kết nối thị trường và tạo ra lợi ích chung.
Phát huy vai trò của người làm HTX trong tổ chức Liên minh Hợp tác xã
Không phải đến nhiệm kỳ 2026-2030, ông Nguyễn Viết Vị mới tham gia Ban Thường vụ Liên minh Hợp tác xã thành phố Đồng Nai. Từ nhiệm kỳ trước, ông đã được tín nhiệm tham gia Ban Thường vụ và tiếp tục được tín nhiệm trong nhiệm kỳ mới. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với kết quả sản xuất, kinh doanh của cá nhân và HTX Phước Thiện, mà còn cho thấy vai trò, sự đóng góp của người đứng đầu HTX trong hoạt động chung của tổ chức Liên minh.
Là người trực tiếp sản xuất, điều hành HTX và tổ chức liên kết với nông dân, ông Vị hiểu rõ những khó khăn mà các HTX đang gặp phải trong thực tế, từ tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu, ứng dụng khoa học kỹ thuật, tiêu chuẩn sản phẩm đến tìm kiếm thị trường và liên kết với doanh nghiệp.
Trong thời gian qua, ông Vị đã dành thời gian chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ một số HTX trên địa bàn, trong đó có Hợp tác xã sầu riêng Tân Quan ECOFRAM ở xã Tân Quan, Hợp tác xã Nông nghiệp Phước An, Hợp tác xã cà phê nguyên chất Bù Đốp.
Từ thực tế của mình, ông Vị cũng có thêm điều kiện đóng góp tiếng nói của người làm HTX vào hoạt động chung của Liên minh Hợp tác xã thành phố. Những cách làm đã được kiểm nghiệm tại HTX Phước Thiện có thể trở thành kinh nghiệm để chia sẻ, tham khảo đối với các HTX khác.
Có thể nói, quá trình tham gia Ban Thường vụ Liên minh Hợp tác xã thành phố cũng là một phần trong hành trình gắn bó của ông Vị với kinh tế tập thể: từ một người trực tiếp làm nông, ông từng bước trở thành người tổ chức sản xuất, điều hành HTX, liên kết với nông dân và tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm với những người cùng làm HTX.
Điều đáng ghi nhận ở ông Vị không nằm ở chức danh, mà ở việc những kinh nghiệm tích lũy từ thực tế đang được tiếp tục chia sẻ cho cộng đồng HTX - một cách thiết thực để người làm HTX phát huy vai trò của mình trong tổ chức Liên minh, góp phần xây dựng môi trường hợp tác, kết nối và hỗ trợ nhau phát triển.
Làm được và sẵn sàng chia sẻ
Từ những vườn cây, sản phẩm chế biến và vùng nguyên liệu liên kết, có thể thấy một tư duy làm nông đang dần thay đổi: sản xuất phải gắn với thị trường; nông nghiệp phải quan tâm đến môi trường; phụ phẩm cũng cần được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên; và HTX phải thực sự trở thành nơi kết nối, hỗ trợ thành viên cùng phát triển.
Đó là hình ảnh của một người nông dân hiện đại, đồng thời cũng là hình ảnh của một người làm kinh tế tập thể biết phát huy vai trò của mình trong cộng đồng. Sự phát triển của HTX không chỉ cần chính sách và nguồn lực hỗ trợ, mà còn cần những người trực tiếp làm HTX có tâm huyết, có tư duy đổi mới và sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm từ chính thực tế của mình./.
Vy Vũ Hồng Thảo